Nowe ESRS mogą być stosowane już od bieżącego roku

Zmienione ESRS będą miały zastosowanie do roku obrotowego rozpoczynającego się 1 stycznia 2027 r. Jednakże zgodnie z art. 2 ust. 1 nowelizacji w odniesieniu do lat obrotowych rozpoczynających się między 1 stycznia 2026 r. a 31 grudnia 2026 r. podmioty objęte obowiązkiem sprawozdawczości będą mogły wybierać, którą wersję ESRS stosować a jedną z opcji będzie stosowanie już do aktualnego (trwającego obecnie) roku obrotowego uproszczonych ESRS. Jeżeli na tą się zdecydują, to na podstawie art. 2 ust. 2 nowelizacji będą miały obowiązek wskazania w swoim sprawozdaniu zrównoważonego rozwoju, którą wersję standardów stosują.

Nowe ESRS wejdą w życie, jeśli ani Parlament, ani Rada nie zgłoszą zasadniczo w terminie 2 miesięcy swojego sprzeciwu.

Nowe ESRS wprowadzają mechanizm value-chain cap, który ma chronić w szczególności mniejsze przedsiębiorstwa znajdujące się w łańcuchach wartości dużych podmiotów raportujących (pkt 66, ESRS 1). Mechanizm ten polega na tym, że jednostka raportująca będzie mogła żądać od podmiotów nieobjętych obowiązkiem raportowania ESG tylko ograniczonego katalogu danych, który wynika z dobrowolnego standardu raportowania dla jednostek chronionych value-chain cap.

Analiza podwójnej istotności (DMA) zostaje w ESRS

W centrum raportowania ESG pozostawiono analizę podwójnej istotności (DMA), choć w toku prac nad uproszczeniem ESRS nie było to oczywiste. Zmienione standardy nie odchodzą od tej koncepcji, lecz mają sprawić, aby ocena istotności była mniej formalistyczna, bardziej proporcjonalna i bardziej użyteczna dla użytkowników sprawozdania. W tym celu wyraźniej zaakcentowano zasadę, że jednostka powinna raportować informacje istotne, natomiast informacji nieistotnych co do zasady nie ujawnia się, z zastrzeżeniem przewidzianych w ESRS wyjątków. To ważne przesunięcie akcentów: wcześniejsze brzmienie standardów wskazywało przede wszystkim, że jednostki „nie są zobowiązane” do raportowania informacji nieistotnych, podczas gdy nowe podejście ma ograniczać ryzyko nadmiernego raportowania i zbędnego dokumentowania kwestii, które nie mają znaczenia dla użytkowników sprawozdania. Kluczowa zmiana dotyczy także sposobu prowadzenia samej DMA. Nowe ESRS wyraźniej dopuszczają podejście „top-down”, w którym analiza rozpoczyna się od modelu biznesowego, strategii, działalności i łańcucha wartości jednostki, a dopiero następnie przechodzi do bardziej szczegółowej identyfikacji istotnych wpływów, ryzyk i szans (IRO). Nie oznacza to całkowitego zakazu stosowania podejścia „bottom-up”, polegającego na wyjściowej identyfikacji i ocenie poszczególnych IRO, ale pozwala uniknąć sytuacji, w której jednostka musi rutynowo badać istotność każdego potencjalnego wpływu, ryzyka lub szansy. Komisja wyjaśnia, że celem zmian jest ograniczenie zbędnej pracy i skoncentrowanie DMA na tych zagadnieniach, które rzeczywiście mogą być istotne z perspektywy raportującej jednostki oraz jej interesariuszy.

Value-chain cap (ograniczenie łańcucha wartości) w raportowaniu ESG

Nowe ESRS wprowadzają mechanizm value-chain cap, który ma chronić w szczególności mniejsze przedsiębiorstwa znajdujące się w łańcuchach wartości dużych podmiotów raportujących (pkt 66, ESRS 1). Mechanizm ten polega na tym, że jednostka raportująca będzie mogła żądać od podmiotów nieobjętych obowiązkiem raportowania ESG tylko ograniczonego katalogu danych, który wynika z dobrowolnego standardu raportowania dla jednostek chronionych value-chain cap. Value-chain cap ma zapobiegać sytuacji, w której duże spółki objęte obowiązkowym raportowaniem ESG, pośrednio przerzucały swoje obowiązki, a tym samym także związane z tym koszty, w zakresie zbierania danych na mniejsze podmioty.

Jeśli chodzi o liczby to aktualny tekst ESRS obejmuje 185 stron, a zatem standardy skrócono objętościowo o blisko 100 stron tekstu (ok. 35%). Liczbę obowiązkowych punktów danych ograniczono o ponad 60%, zaś liczbę wszystkich punktów danych o ponad 70%. Komisja oczekuje, że konsekwencją zmian będzie ograniczenie kosztów raportowania o ok. 30% na spółkę. 

Uproszczenie ESRS

ESRS zostały uchwalone jako załącznik do rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2023/2772 z dnia 31 lipca 2023 r. uzupełniającego dyrektywę 203/34/UE w sprawie rocznych sprawozdań finansowych. Pierwsza wersja ESRS stanowiła bardzo rozbudowany dokument. Wystarczy powiedzieć, że załączniki zawierające standardy w wersji PDF mieściły się łącznie na 284 stronach (łącznie z CSRD – dyrektywą wprowadzającą obowiązek raportowania ESG – skomplikowany tekst prawny przekraczał 300 stron, zob.: CSRD: podstawowe informacje o raportowaniu zrównoważonego rozwoju). Już sama objętość dokumentów pokazywała, z jakimi wyzwaniem od początku musieli mierzyć się europejscy przedsiębiorcy – w tym zakłady ubezpieczeń. W ramach prac nad uproszczeniem unijnych regulacji ESG problematyka ograniczenia zakresu ESRS była kluczowa i szeroko dyskutowana. Przed opublikowaniem tekstu przez Komisję, prace w tym zakresie prowadził EFRAG (Europejska Grupa Doradcza ds. Sprawozdawczości Finansowej), który projekt poddany publicznym konsultacjom udostępnił już niemal roku temu (zob. Uproszczenie raportowania ESG: publiczne konsultacje zmian do ERS).

Jeśli chodzi o liczby to aktualny tekst ESRS obejmuje 185 stron, a zatem standardy skrócono objętościowo o blisko 100 stron tekstu (ok. 35%). Liczbę obowiązkowych punktów danych ograniczono o ponad 60%, zaś liczbę wszystkich punktów danych o ponad 70%. Komisja oczekuje, że konsekwencją zmian będzie ograniczenie kosztów raportowania o ok. 30% na spółkę. Te liczby pokazują natomiast jednocześnie dużą głębokość zmian jakościowych, które zaszły w ramach ESRS. Ich mnogość nie pozwala na omówienie w tym artykule. Według mnie warto jednak zwrócić uwagę na dwie kwestie pokazujące kierunek modyfikacji – zmianę w obrębie zasady podwójnej istotności oraz mechanizm value-chain cap.

prawo i zrównoważony rozwój dla ubezpieczeń

3 lipca 2026 r. Komisja Europejska przyjęła zmiany do Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), które stanowią wzorzec raportowania ESG na podstawie polskiej ustawy o rachunkowości.

Masz pytania dotyczące zrównoważonych ubezpieczeń? Napisz do mnie!

Podobne wpisy

3 lipca 2026 r. Komisja Europejska przyjęła zmiany do Europejskich Standardów Sprawozdawczości Zrównoważonego Rozwoju (ESRS), które stanowią wzorzec raportowania ESG na podstawie polskiej ustawy o rachunkowości. Modyfikacja ESRS stanowi element pakietu uproszczeń unijnych regulacji ESG Omnibus I, w ramach którego zobowiązano Komisję do uelastycznienia oraz skrócenia standardów raportowania. Patrząc na zmniejszoną objętość nowych ESRS, to drugie na pewno Komisji się udało. Oprócz nowych ESRS, Komisja udostępniła także tekst nowego dobrowolnego standardu raportowania ESG przeznaczonego dla podmiotów, które nie są objęte sprawozdawczością obowiązkową.