Podsumowanie
Od pewnego czasu w przestrzeni publicznej brakowało konkretnych propozycji rozwiązań problemu luki ubezpieczeniowej w zakresie ryzyk NatCat, poza kolejnymi raportami opisującymi skalę tego zjawiska. EIOPA przedstawiła jednak ciekawą i oryginalną koncepcję unijnej „super‑reasekuracji”. Należy przy tym pamiętać, że jest to dopiero etap wstępny i do ewentualnej realizacji proponowanych rozwiązań zapewne jeszcze daleka droga.
W mojej ocenie kluczową kwestią, która obecnie nie wynika jednoznacznie z dokumentu, jest charakter Europejskiej puli ubezpieczeniowej – to, czy miałaby ona funkcjonować jako mechanizm obowiązkowy, czy też dobrowolny. Język dokumentu EIOPA raczej wskazuje na tę drugą opcję. Model dobrowolny mógłby jednak zadziałać tylko wtedy, gdy uczestnictwo w puli przynosiłoby realne korzyści zakładom ubezpieczeń. Może to z kolei utrudnić zgromadzenie kapitału niezbędnego do sprawnego funkcjonowania systemu. Nie można zatem wykluczyć, że jeśli kierunek wyznaczony przez EIOPA zostałby obrany przez Unię Europejską, rozwiązanie to mogłoby ostatecznie ewoluować w stronę systemu obowiązkowego. Taki wariant wiązałby się już z koniecznością ponoszenia dodatkowych kosztów przez zakłady ubezpieczeń, co wymagałoby, aby deklarowane przez EIOPA korzyści rzeczywiście równoważyły te obciążenia.
EIOPA proponuje stworzenie puli finansowej dla ryzyk NatCat z jednej strony ze składek zainteresowanych ubezpieczycieli wpłacanych zgodnie z ponoszonym ryzykiem, z drugiej strony z systemu pożyczek awaryjnych (backstop). Pożyczki byłyby udzielane Europejskiej puli ubezpieczeniowej w sytuacji, gdy zgromadzone w niej środki okazałyby się niewystarczające do pokrycia strat. Ubezpieczyciele partycypujący w puli spłacaliby takie pożyczki w perspektywie średnioterminowej, co pozwalałoby zapewnić rozłożenie ryzyka w czasie oraz między podmioty uczestniczącej w systemie.
Finansowanie Europejskiej puli ubezpieczeniowej dla ryzyk NatCat: składki i pożyczki awaryjne
Kluczowe jest jednak pytanie, jak proponowany przez EIOPA model miałby być finansowany? Według EIOPA, stworzenie puli „standalone”, opartej wyłącznie o składki ubezpieczycieli, powodowałoby, że pula sama w sobie wymagałaby reasekuracji albo finansowania z rynku kapitałowego. W efekcie, nie spełniałaby zakładanej przez EIOPA funkcji.
Dlatego EIOPA proponuje stworzenie puli finansowej dla ryzyk NatCat z jednej strony ze składek zainteresowanych ubezpieczycieli wpłacanych zgodnie z ponoszonym ryzykiem, z drugiej strony z systemu pożyczek awaryjnych (backstop). Pożyczki byłyby udzielane Europejskiej puli ubezpieczeniowej w sytuacji, gdy zgromadzone w niej środki okazałyby się niewystarczające do pokrycia strat. Ubezpieczyciele partycypujący w puli spłacaliby takie pożyczki w perspektywie średnioterminowej, co pozwalałoby zapewnić rozłożenie ryzyka w czasie oraz między podmioty uczestniczącej w systemie.
W ocenie EIOPA połączenie Europejskiej puli ubezpieczeniowej dla ryzyk NatCat z mechanizmem pożyczkowego backstopu będzie narzędziem wzmacniającym stabilność rynku ubezpieczeniowego. Dzięki rozproszeniu ryzyka w ramach puli ubezpieczeniowej oraz zabezpieczeniu pożyczkowemu, ubezpieczyciele mogliby działać w stabilniejszym otoczeniu, ponosić niższe koszty kapitału i dzięki temu wykazywać większą skłonność do objęcia ochroną szerszego wachlarza ryzyk NatCat. Z perspektywy klientów zaś miałoby to prowadzić do większej dostępności ubezpieczeń ryzyk NatCat. Biorąc pod uwagę całość gospodarki miałaby pojawić się większa odporność na skutki katastrof naturalnych.
Dwa rozważane przez EIOPA modele działania puli ubezpieczeniowej obejmują znane z reasekuracji modele:
► Katastroficzny program excess of loss (CAT XL) zapewniający ochronę w momencie, gdy łączne straty wynikające ze zdarzenia przekroczą określony próg. Straty powyżej tego progu byłyby pokrywane z puli.
► Struktura hybrydowa łącząca mechanizm CAT XL z reasekuracją quota share (QS), w którym stały procent potencjalnych szkód jest dzielony pomiędzy pulę a cedenta.
Model Europejskiej puli ubezpieczeniowej dla ryzyk NatCat
W związku z problemem luki ubezpieczeniowej, EIOPA proponuje rozwiązanie polegające na utworzeniu Europejskiej puli ubezpieczeniowej dla ryzyk NatCat. Byłaby to pula finansowa, która miałaby pełnić funkcję „reasekuratora ostatniej instancji” w zakresie ryzyk NatCat. Nie dziwią zatem dwa rozważane przez EIOPA modele działania puli ubezpieczeniowej, które znane są reasekuracji:
► Katastroficzny program excess of loss (CAT XL) zapewniający ochronę w momencie, gdy łączne straty wynikające ze zdarzenia przekroczą określony próg. Straty powyżej tego progu byłyby pokrywane z puli.
► Struktura hybrydowa łącząca mechanizm CAT XL z reasekuracją quota share (QS), w którym stały procent potencjalnych szkód jest dzielony pomiędzy pulę a cedenta.
Celowość stworzenia wspólnej unijnej puli uzasadniana jest m.in. zróżnicowanym sposobem rozłożenia ryzyk NatCat pomiędzy państwami członkowskimi, który daje naturalny potencjał do dywersyfikacji ryzyka. Trzęsienia ziemi najczęściej pojawiają się w Grecji i we Włoszech, powodzie dominują w Europie Środkowej i Wschodniej, szkody spowodowane silnym wiatrem są domeną Europy Północnej, a fale upałów dotyczą Portugalii, Hiszpanii czy Francji. Poprzez połączenie ryzyk NatCat między krajami, rozwiązanie ma zwiększać potencjał dywersyfikacji ryzyka dla uczestniczących w puli podmiotów, nieosiągalne na poziomie krajowym.
prawo i zrównoważony rozwój dla ubezpieczeń
9 kwietnia 2026 r. EIOPA opublikowała dokument zatytułowany „Podział ryzyka: europejskie podejście do zarządzania ryzykiem katastrof naturalnych”, w którym przedstawia koncepcję swoistego unijnego mechanizmu reasekuracyjnego. Jego celem miałoby być ograniczenie luki ubezpieczeniowej w zakresie ryzyk NatCat z 50% do 10%.
Masz pytania dotyczące zrównoważonych ubezpieczeń? Napisz do mnie!
Podobne wpisy
EIOPA proponuje unijną „super-reasekurację”. Europejska pula ubezpieczeniowa na wypadek katastrof naturalnych
Katastrofy naturalne są coraz silniej odczuwalne przez europejskie gospodarski. Tymczasem znaczna część związanych z nimi szkód pozostaje nieubezpieczona. W odpowiedzi na ten problem 9 kwietnia 2026 r. EIOPA opublikowała dokument zatytułowany „Podział ryzyka: europejskie podejście do zarządzania ryzykiem katastrof naturalnych”, w którym przedstawia koncepcję swoistego unijnego mechanizmu reasekuracyjnego. Jego celem miałoby być ograniczenie luki ubezpieczeniowej w zakresie ryzyk NatCat z 50% do 10%.
Luka ubezpieczeniowa w ryzykach NatCat
W ocenie EIOPA system ubezpieczeń nie nadąża za wzrastającą skalą ryzyka NatCat. Dowodem tego faktu jest znacząca luka ubezpieczeniowa, która wg najbardziej optymistycznej perspektywy wynosi 50% (a według danych historycznych nawet 75%). EIOPA zwraca uwagę, że jest to poziom uśredniony – są państwa, w których sytuacja wygląda znacząco lepiej, a są takie, gdzie zdecydowanie różni się na niekorzyść. Według raportów EIOPA kraje o największej luce ubezpieczeniowej dla ryzyk NatCat to Włochy, Grecja, Bułgaria, Portugalia, Słowenia oraz Rumunia. Najmniejsze luki występują zaś we Francji, Hiszpanii i Belgii, gdzie mniej niż 20% strat pozostaje nieubezpieczonych.
Zdaniem EIOPA, w efekcie tej sytuacji ryzyko katastrof naturalnych w większym stopniu ponoszą obywatele UE, przedsiębiorcy oraz budżety państw. Prowadzi to do osłabienia odporności gospodarek i utrudnia ich odbudowę po wystąpieniu takich zdarzeń.